No comments yet

Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΟΜΟΡΦΟΣ

Συντάκτης:

«Μικρή μισούσα το θέατρο και τους ηθοποιούς. Στην σκηνή είναι όλα ψέυτικα -το αίμα είναι κέτσαπ- στο performance όλα είναι αληθινά.

Τα λόγια αυτά ανήκουν στην επονομαζόμενη «Ιέρεια» της performance art, Μαρίνα Αμπράμοβιτς. Αν την ρωτήσεις την καταγωγή της, θα σου απαντήσει πως είναι από μία χώρα που δεν υπάρχει πια(Γιουκοσλαβία). Απόφοιτη της σχολής καλών τεχνών του Βελιγραδίου αλλά και του Ζάγκρεμπ, η 70χρονη Μαρίνα είναι σίγουρα η πιο διάσημη performer και μάλλον η καλύτερη όλων των εποχών. Μεγαλώνοντας με τη στρατιωτικό μητέρα της σε ένα κλίμα απόλυτης πειθαρχίας, δε θα μπορούσε να μη διακρίνεται για τον αυτοέλεγχο της στα έργα της. Μέχρι τα 29 της χρόνια που ζούσε μαζί της, της απαγορευόταν να γυρνάει σπίτι μετά της 10 το βράδυ. Πόσο παράλογο μοιάζει αυτό, αφού στα performance της καίγεται, τρυπιέται με κάθε είδους μαχαίρι, λιποθυμάει από έλλειψη οξυγόνου και γενικά αφήνει με το στόμα ανοιχτό ακόμα και τον πιο κυνικό θεατή.
Θεωρεί πως το σώμα είναι το σημαντικότερο μέσο για να εξελιχθεί κάποιος, κυρίως μέσω του πόνου. Η ευτυχία, όπως λέει, έρχεται με την αναγνώριση της ίδιας σου της ύπαρξης, αλλά μόνο μέσω των αρνητικών συναισθημάτων μπορείς να εξελιχθείς και να εμπνευστείς.
Ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, η «γιαγιά» μαθήτευσε κοντά σε σαμάνους στην Αυστραλία και στον Αμαζόνιο μαθαίνοντας και βιώνοντας τις αντοχές του ανθρώπινου σώματος μέσω της σωματικής και ψυχικής εξάντλησης στα όρια όχι μόνο του πόνου αλλά και σε αυτά του θανάτου. Η ίδια σε πολλά έργα της όχι μόνο έφτασε στα όρια αλλά μάλλον τα ξεπέρασε.
Το 1974 στο έργο της Rhythm 5 άναψε φωτιά με πετρέλαιο σε ένα μεγάλο κομμουνιστικό αστέρι. H ίδια στην αρχή, κόβοντας τα νύχια της και τα μαλλιά της δημιουργούσε εκρήξεις φωτός καθώς τα πετούσε στη φωτιά, θέλοντας να δώσει ένα αλληγορικό νόημα περί κάθαρσης από πολιτικά στοιχεία του παρελθόντος. Στο τέλος μπήκε και η ίδια στη φωτιά! Μετά από ώρα όμως έχασε τις αισθήσεις της λόγω έλλειψης οξυγόνου και χρειάστηκε τη βοήθεια γιατρού για να συνέλθει. Σε συνέντευξη της είπε πως νευρίασε που λιποθύμησε γιατί δεν μπορούσε να είναι παρούσα στη διαδικασία.
«Ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι παρών» επαναλαμβάνει σε κάθε της ευκαιρία. Έτσι το 2010 δημιούργησε το The Artist is Present στο μουσείο καλών τεχνών της Νέας Υόρκης, όπου και ζει μόνιμα. Για περίπου ενάμιση μήνα, όλες τις ώρες που ήταν ανοιχτό του μουσείο στέκονταν ακίνητη και αμίλητη σε μια καρέκλα πίσω από ένα γραφείο και όποιος θεατής ήθελε μπορούσε να καθίσει απεριόριστη ώρα απέναντι της, κοιτάζοντας την απλά στα μάτια. Πάνω από 1.500 θεατές έλαβαν μέρος στον εγχείρημα μεταξύ τους, ο James Franco, ο Lou Reed και η Bjork. Πολλοί δεν άντεξαν παρά λίγα λεπτά, μερικοί μείνανε απαθείς αλλά οι περισσότεροι συγκινήθηκαν μέχρι δακρύων. «Είναι πραγματικά συγκλονιστικός ο πόνος που κρύβει ο κάθε άνθρωπος μέσα του.Μάλιστα δεν το καταλαβαίνει ούτε ο ίδιος πολλές φορές», είχε δηλώσει τότε.
Ένα από τα πιο επικίνδυνα έργα που είχε παρουσιάσει ήταν το 1974 το Rhythm 2. Θέλοντας να δείξει τη σχέση που έχει το σώμα με το νου, πήρε ταυτόχρονα αρκετά συνταγογραφούμενα ψυχοφάρμακα. Ορισμένες στιγμές το σώμα της αντιδρούσε πολύ βίαια πέρα από κάθε έλεγχο, μα ο νους της ήταν σε πλήρη διαύγεια. Άλλες φορές καθόταν ακίνητη έχοντας χάσει κάθε επαφή με το περιβάλλον.
Το πιο γνωστό της έργο είναι το Rhythm 0. Η ίδια είχε παθητικό ρόλο για έξι ώρες. Στεκόταν γυμνή έχοντας δίπλα της 72 αντικείμενα, μεταξύ των οποίων ένα τριαντάφυλλο, ένα φτερό, ένα μαχαίρι, ένα νυστέρι, μέλι, ένα όπλο και μια σφαίρα. Το κοινό μπορούσε να χρησιμοποιήσει όποιο από όλα τα αντικείμενα ήθελε για να της προκαλέσει ευχαρίστηση, πόνο ή οποιοδήποτε άλλο συναίσθημα. Στην αρχή το κοινό αντέδρασε επιφυλακτικά αλλά όσο περνούσε η ώρα και εκείνη έμενε αδρανής απέναντι σε οποιοδήποτε ερέθισμα, οι αντιδράσεις του κόσμου ήταν πιο βίαιες με αποκορύφωμα ένας άντρας να την σημαδέψει με το γεμάτο όπλο, που ευτυχώς του το πήραν από τα χέρια οι υπόλοιποι θεατές. Στο τέλος της παράστασης η ίδια περπάτησε ανάμεσα στο κοινό το οποίο έτρεχε μακρυά της φοβούμενο τις πραγματικές αντιδράσεις της.»‘Ενοιωθα να με παραβιάζουν. Ήθελα να αποδείξω πόσο σκληρή είναι η πραγματική φύση του ανθρώπου. Κατάλαβα πως αν αφήσεις το κοινό μπορεί να σε σκοτώσει…»
Η Μαρίνα περιέγραψε τον εαυτό της μετά το τέλος του performance σαν Παναγία, Μητέρα και Πόρνη.
«Δυο καλλιτέχνες δεν πρέπει να ερωτεύονται μεταξύ τους γιατί θα δημιουργηθούν προβλήματα από τα Εγώ και των δύο,» είχε πει. Παρόλα αυτά ο μεγάλος της έρωτας ήταν ο Γερμανός performer Ulay, τον οποίον γνώρισε στην Ολλανδία που είχε πάει να ζήσει μόνιμα πιο νέα. Μαζί κάνανε πολλά έργα όπως το Βreathing Ιn/Βreathing Out, στο οποίο, έχοντας ο ένας κολλημένο το στόμα του στον άλλον, ανέπνεαν δυνατά μόνο απο εκεί. Δεκαεφτά λεπτά αργότερα και οι δυο λιποθύμησαν από έλλειψη οξυγόνου και την εισχώρηση μονοξειδίου του άνθρακα στους πνεύμονες τους. Το νόημα του συγκεκριμένου performance ήταν να δείξει πως ο κάθε άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να απορροφήσει ή ακόμα και να καταστρέψει τη ζωή ενός άλλου. Έχουν συνυπάρξει σε πολλά παρόμοια performance οι δυο τους, στα οποία έδιναν βάση κυρίως στην ανδρόγυνη δύναμη και ενέργεια καθώς και στο ερμαφρόδιτο. Η ίδια είχε δηλώσει πως το πρόβλημα στον έρωτα είναι πως ο άνθρωπος κάνει μια μεγάλη προσπάθεια για να ξεκινήσει μια σχέση, ενώ δεν κάνει καμία όταν πρέπει να τη τελειώσει. Εκείνη συμβολικά όταν έφτασε η ώρα να χωρίσει με τον Ulay, έκανε μαζί του μια τελευταία τελετουργία. Ξεκινήσανε και οι δυο από αντίθετες μεριές του Σινικού Τείχους, περπατώντας μέχρι να βρεθεί ο ένας απέναντι από τον άλλο για να ανταλλάξουν μια αγκαλιά και να προχωρήσει ο καθένας τον δρόμο του, κλείνοντας έτσι τον κύκλο της σχέσης τους.
Την είχαν ρωτήσει αν πιστεύει πως ο κόσμος τη θεωρεί τρελή. Η ίδια πάντα με το μειλίχιο ύφος που την διακρίνει απάντησε με σιγουριά πως όχι.»Εξάλλου στο μουσείο εμφανίστηκαν πάνω 2000 άτομα για να με δουν, οπότε αυτό σημαίνει πως με παίρνουν στα σοβαρά.» Συμβουλεύει τους νέους να τολμούν. Να εξελίσσονται και να μην μένουν στην ζώνη άνεσής τους. Χρησιμοποεί το παράδειγμα του Κολόμβου, που πήρε το ρίσκο να πάει στην άκρη του κόσμου όταν εκείνη την εποχή η άκρη θεωρούνταν κάθετη. Έτσι και ο άνθρωπος πρέπει να είναι πρόθυμος να πέσει στο κενό.
Αντιμετωπίζει τον θάνατο με θάρρος. Τον έχει σκηνοθετήσει μάλιστα και τρεις φορές. Θέλει, όπως λέει, να πεθάνει με συνείδηση δίχως φόβο και θυμό. «Οι Σούφι λένε πως ο η ζωή είναι όνειρο και ο θάνατος το ξύπνημα, οπότε θέλω να ξυπνήσω συνειδητή.» Η πρώτη ερώτηση που κάνει στους μαθητές της είναι πως γνωρίζουν ότι είναι καλλιτέχνες; Η ιδέα όταν γίνεται εμμονή τότε σε μετατρέπει σε καλλιτέχνη. Και όντας καλλιτέχνης πρέπει να είσαι έτοιμος ανά πάσα στιγμή να αποτύχεις. Η έμπνευση της είναι από την ίδια τη ζωή, γι αυτό πάντα θα έχει ιδέες.
Έχει δημιουργήσει το Marina Abramovic Institute με βάση της την Νέα Υόρκη. Έχει συνεργαστεί με πολλούς καλλιτέχνες όπως η Lady Gaga και ο Jay-Z. Τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται με επιστήμονες για να ερευνήσει τον εγκέφαλο σε κατάστασης αυξημένης συνειδητότητας. Όπως λέει η ίδια άλλωστε, όταν μπαίνεις σε συνείδηση επιτέλεσης κάνεις πράγματα που ήταν αδύνατα πιο πριν.
Πάντα προκλητική, σίγουρη για τον εαυτό της και το έργο της, μια πραγματικά οξυδερκής και πρωτοπόρος γυναίκα που πάντα ρισκάρει. Αυτό ήταν που την έκανε σπουδαία. Δεν ήθελε ποτέ να κάνει παιδιά και για αυτό είχε την άνεση του ρίσκου. Αμφιλεγόμενη πραγματικά προσωπικότητα. Πολλοί μπορεί να αμφισβητήσουν το έργο της και την ίδια, αλλά κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την επίδραση που έχει στους νέους καλλιτέχνες με την ευστροφία της και τη δυναμική της στον χώρο των καλών τεχνών και όχι μόνο.

«Ο καλλιτέχνης μπορεί να κάνει ό,τι θέλει!»
Κάπως έτσι συνοψίζεται η κοσμοθεωρία της…

Συντονίσου

Comments are closed.