No comments yet

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΜΕΤΑ-ΝΕΟΕΠΟΧΙΑΚΗΣ ΑΥΤΟΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗΣ

Συντάκτης:

Όσοι εμπλέκονται με σοβαρότητα στη διαδικασία της αυτοπραγμάτωσης και έρχονται αντιμέτωποι με την πληθώρα επιλογών με την οποία μας πονοκεφαλιάζει ο σύγχρονος πλουραλιστικός κόσμος, είναι πολύ πιθανό σε κάποια φάση να σαστίσουν. Το περιβάλλον και ιδίως το διαδικτυακό βρίθει από «αυτοτελείς» τεχνοτροπίες ψυχοθεραπείας και αυτοπραγμάτωσης, οι οποίες παρουσιάζονται δογματικά αμετάκλητες για την αποτελεσματικότητά τους, συνήθως βασιζόμενες σε μια βαθιά υποδομή παραδοσιακής συνέχειας στο χρόνο. Έτσι, στα μάτια μας φαίνονται απολύτως ανταγωνιστικές ανά μεταξύ τους, σαν ελκυστές που αποπειρώνται να μαγνητίζουν το ενδιαφέρον του καταναλωτή με το οποίο θα επικυρωθεί το αξίωμα του υποτιθέμενου προνομίου τους. Αν τις εξετάσουμε όλες αυτές τις παραδόσεις ξεχωριστά θα δούμε ότι η καθεμία απαρτίζεται από έναν συνεκτικό ιστό πρακτικών με μια μακρά ακολουθία ζηλωτών που συντήρησαν τις αρχές τους με προσήλωση, «βεβηλώνοντας» στο ελάχιστο την παράδοση αυτή με λογής-λογής νεωτερισμούς. Ωστόσο, στη βάση τους αυτές ιδρύθηκαν και καθιερώθηκαν μέσω της πειραματικής αυθαιρεσίας των θεμελιωτών τους. Όταν η αυθαιρεσία αυτή (που συνήθως εξαγγέλλεται ως «θέσφατη») μειώνεται υπό την πίεση της ανεξέταστης νομοτυπίας, που μετατρέπει την ουσία της πρακτικής σε ένα αδιάφανο πρότυπο επανάληψης, τότε μιλάμε για μια σαφή γραμμή παραδοσιακής τεχνοτροπίας. Δεν υπάρχει κάτι το επιλήψιμο σε αυτό. Ο αρχάριος πάντα χρειάζεται ένα στιβαρό δεκανίκι για να τον ορθώσει στο ύψος της υπερβατικής του βούλησης. Όμως όταν μάθει να περπατάει με το κεφάλι ψηλά, έχοντας πλέον μυηθεί στο νόημα της αυτοδιάθεσης και της αναδημιουργικής αυθαιρεσίας, καλείται να απεμπλακεί από το ρηχό σκηνικό του σύγχρονου παζαριού της αυτοβελτίωσης…
Ας πάρουμε ένα παράδειγμα που ιδίως στις πιο προοδευτικές κουλτούρες έχει ήδη καθιερωθεί ως αρχέτυπο. Δυο ισχυροί κλάδοι αυτοπραγμάτωσης που γοητεύουν με το βάθος της παράδοσής τους αλλά και τα εγγυημένα αποτελέσματα είναι η Γιόγκα και ο Σαμανισμός. Βλέποντάς τα συγκριτικά δημιουργείται κατευθείαν η εντύπωση ότι πρόκειται για εντελώς ασυμβίβαστα μονοπάτια αυτοπραγμάτωσης. Οι σύγχρονες σχολές Γιόγκα, διεπόμενες κυρίως από τις Βεδαντικές γραφές των αναχρονιστικών πατριαρχικών προκαταλήψεων της Ινδουιστικής κοινωνίας (παραγκωνίζοντας τα άλλα τρία τέταρτα της σύνολης παράδοσης που ειναι πολύ διαφορετικά –Τάντρα), επιλέγουν να προτάξουν τον στεγνό ασκητισμό και την αβρή μετριοπάθεια ως το σύνολο πνεύμα του κατά τ΄άλλα τεράστιου αυτού κορμού επιστήμης. Οι προσεγγίσεις που επιβιώνουν στην ερμηνευτική σύλληψη του Δυτικού είναι αυτές της αυστηρής δίαιτας, της εγκράτειας, της υποχόνδριας αντίληψης των πνευματικών δυνάμεων με έναν εκλεκτισμό που ενισχύει τις Μανιχαϊστικές δυϊστικές αντιλήψεις, πράγμα που εντοπίζεται ακριβώς όταν ο έμπειρος γιόγκι νουθετεί τον επίδοξο σαμανιστή σε ό,τι αφορά τη χρήση ψυχοδηλωτικών βοτάνων:

«Μην παίρνεις το μανιτάρι και ανοίγεσαι, θα χάσεις την ψυχή σου!»

Τέτοιου είδους όμως προκαταλήψεις βλέπουμε κι από τη μεριά του Σαμανισμού. Στο Περού, όπου υπάρχει μια πολυχιλιετής παράδοση χρήσης της Αγιαχουάσκα (το αφέψημα που περιέχει τη διμεθιλοτρυπταμίνη σε ενεργή μορφή), βλέπουμε μια ανάλογη έπαρση όσον αφορά την υποτιθέμενη υπεροχή της συγκεκριμένης παράδοσης απέναντι σε οτιδήποτε άλλο έχει καθιερωθεί ανά την υφήλιο. Σε ένα συγκεκριμένο ιστότοπο ένας φημισμένος Σαμάνος γράφει ότι καμία πρακτική δεν μπορεί να είναι γνήσια και ορθώς αποτελεσματική αν διενεργεί τη διαδικασία αυτεπίγνωσης δίχως το μέσο της διμεθυλοτρυπταμίνης (DMT), καθώς η ουσία -η οποία είναι ενδογενής- αυτή είναι η αληθινή βιολογική γέφυρα προς τους άλλους κόσμους. Γενικώς, στις θεραπευτικές κοινότητες της νοτιοαμερικανικής «medicina» υπάρχει μια διάχυτη βεβαιότητα ότι η οδός της ψυχοενεργούς θεραπείας δια της χρήσης ψυχοδηλωτικών βοτάνων είναι η πρότυπη οδός, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να θεωρήσουν ότι πρακτικές όπως αυτή της Γιόγκα προέκυψαν μέσα από τη σαμανική έκσταση…

Ο σημερινός χρήστης του Διαδικτύου έχει κάθε λόγο, λοιπόν, να είναι σαστισμένος. Το μάτι της παρατήρησής του μεταπηδάει ταχέως από βεβαιότητα σε βεβαιότητα μένοντας στο τέλος με ένα μετέωρο ερώτημα που αιωρείται ως το καταραμένο επιμύθιο της αέναης αβεβαιότητας. Ποιος έχει τελικά δίκιο; Κι αν επιλέξω την τάδε οδό αντί της δείνα και τελικά είμαι λάθος; Αν τουλάχιστον το πρόβλημα κατευνάζεται με την υπόθεση ότι τελικά η κάθε οδός αντιπροσωπεύει κάποια ιδιοσυγκρασία κι έτσι ο καθένας μπορεί να επιλέξει σύμφωνα με τα γούστα του, και πάλι τίθεται το ζήτημα το κατά πόσο η ιδιοσυγκρασία αυτή αξίζει να αποκλείσει τον ενδιαφερόμενο από το σύνολο διάκοσμο της πρισματικής γνωσιολογίας
Και έχουμε ύστερα τις αστικές μεθοδολογίες ίασης και αυτοπραγμάτωσης, όπως την Ψυχανάλυση, που επιθεωρεί με υπεροψία όλες αυτές τις αρχαϊκές αναπτερώσεις ως τεχνοτροπίες της ήπιας ή οξείας ψύχωσης, αντιτείνοντας ως κατεξοχήν αποτελεσματικό και φερέγγυο τον τρόπο τον λογικό, τον τρόπο του διαλόγου και της τρόπον τινά μαθηματικής εξουδετέρωσης των ψυχολογικών προβλημάτων. Θα αντέτεινε, βέβαια, ακόμη χειρότερη απόφανση προς τον άνθρωπο μιας συνειδητότητας που γεννιέται τα τελευταία είκοσι χρόνια, το πρισματικό υποκείμενο, που καθώς έχει μπολιάσει στο ετερόκλητο περιβάλλον των αντιπροτάσεων και των αντιγνωμιών, μπορεί επιτέλους και αντιπαρέρχεται την προκατάληψη με την οποία διατρανώθηκαν όλα αυτά τα ρεύματα παραδόσεων (συμπεριλαμβανομένης και της ψυχαναλυτικής), αναλαμβάνοντας να τα διαχειριστεί ως μωσαϊκά, παίρνοντας τα στοιχεία εκείνα που εξυπηρετούν καλύτερα τη δική του αυθαίρετη προσέγγιση. Σε αμφότερους, τον Γιόγκι και τον Σαμάνο, ο ζηλωτής αυτός θα απαντούσε ότι οι αμετάκλητες εισηγήσεις τους είναι προϊόντα τοπικιστικών αντιλήψεων από ανθρώπους που δεν είχαν καν συναίσθηση της παγκοσμιότητας και που νόμιζαν ότι ο τοπικός τους θρύλος ήταν ο μόνος υπαρκτός ή έστω άξιος αναφοράς. Πώς είναι δυνατόν να ισχύει αυτό σήμερα για τον ζηλωτή εκείνο που έχει μπροστά του το θέαμα της συμπερίληψης όλου του παγκόσμιου παρελθόντος; Αν έχει νηφάλια κρίση ένα πράγμα θα συμπεράνει: Ότι τελικά όλοι έχουν δίκιο κι όλοι έχουν άδικο, εξαρτάται από ποια πλευρά θα επιλέξεις να τους επιθεωρήσεις. Μπορεί η ολοκληρωτική και απαρέγκλιτη υπαγωγή σε μια τεχνοτροπία να του προσφέρει μεγάλες συγκινήσεις και να τον βοηθήσει να διανύσει μια μεγάλη απόσταση για την πνευματική του ανέλιξη ή τη θεραπεία του, όμως, από την άλλη, θα του έχει αποστερήσει τη δυνατότητα αυθαίρετης ανάληψης της βούλησής του. Είναι άραγε σε καλύτερη θέση ο αναχρονιστικός ζηλωτής που περιπαθώς πασχίζει να επαληθεύσει το μονόδρομο της πορείας του, έτσι όπως το συνιστά μια κοντόφθαλμη τοπικιστική παράδοση, από εκείνον που επί της πρισματικής θέασης του οικουμενικού διάκοσμου επιλέγει να συναρθρώσει τη δική του τεχνοτροπία παράταιρων μεθόδων, εστιάζοντας στη συνέπεια και τη συνεκτικότητά της παρά στον αυστηρό μιμητισμό μιας συγκεκριμένης διαλογής περιεχομένων;
Πράττοντας έτσι το πρισματικό υποκείμενο δεν κάνει κάποια τόσο καινοφανή και επαναστατική δράση, όπως θα νόμιζε κανείς. Αντιθέτως, αποκαθιστά ένα παρελθόν λησμονημένο. Η επιλογή του αντικατοπτρίζει τη βούληση που έχει συνέλθει υπέρ άνω κάθε δεδομένου και που μπορεί να τα διαχειριστεί με ιδία ευθύνη και με έναν μαγικό οίστρο. Είναι η βούληση του ανθρώπου εκείνου που κάποτε δια μέσω των πειραματικών του περιηγήσεων κατάφερε να αντλήσει αποτελέσματα, να θεμελιώσει εσωτερικές ατραπούς… Όταν λοιπόν επιλέγουμε την υπαγωγή των παραδοσιακών τεχνοτροπιών στη δική μας παντιέρα, αντί να υπαχθούμε ολοκληρωτικά σε μία δια πολλαπλών αποκλεισμών των άλλων, τότε ανακτούμε το ανθρωπολογικό ανάστημα του θεμελιωτή εκείνου που στην Ινδία ανακάλυπτε τις άσανας μέσω του πολυθρύλητου ψυχοτρόπου Σόμα ενώ στον Αμαζόνιο ο διαλογισμός του και οι τεχνικές αναπνοών του έδειχνε το δρόμο για την ψυχοδηλωτική έκσταση.
Κι όσον αφορά τα σενάρια της ψύχωσης που ιδίως μετά από μια τέτοια ζύμωση αναμένονται να ενταθούν, η απάντησή μας στον ψυχαναλυτή θα ήταν:
«Ξεπέρασέ το».
(…«πότε επιτέλους θα μεγαλώσεις;»)

Αστρέας
Νομάς των ιδεών και των τόπων, συνεχώς εν κινήσει στο ρυθμό του γίγνεσθαι, μεταλλασσόμενος προς το άρρητο και απεκδυόμενος τη μορφή εν γένει.
Συντονίσου

Comments are closed.